حقيقت علم على ( ع ) همچون معمايى حل نشدنى باقى است و آنچه تاكنون گفته شده است و گفته خواهد شد ، نمّى از يمّ بيش نخواهد بود . على را قدر ، پيغمبر شناسد * كه هركس خويش را بهتر شناسد پيامبر ( ص ) على ( ع ) را از خويش مىداند ، او را نفس خويش مىنامد و دربارهء عظمت علم و دانش بيكران او مىفرمايد : « أَنَا خَزَانَةُ الْعِلْمِ وَ عَلِىٌّ مِفْتَاحُهُ ، فَمَنْ أَرَادَ الْخَزَانَةَ فَلْيَأْتِ الْمِفْتَاحَ » « 1 » ؛ من گنجينهء دانش و على كليد آن است ، پس هركس دست‌يابى به گنجينه را مىخواهد ، بايد كليد آن را دريابد . ابن عباس از رسول خدا ( ص ) نقل مىكند : « أَنَا دَارُالْحِكْمَةِ وَ عَلِىٌّ بَابُهَا ، فَمَنْ أَرَادَ الْحِكْمَةَ فَلْيَأْتِ الْبَابَ » « 2 » ؛ من خانهء حكمتم و على درِ آن‌است . پس هركس كه مىخواهد به ( خانه ) حكمت در آيد ، بايد از در آن وارد شود . « أَنَا مَدِينَةُ الْعِلْمِ وَ عَلِىٌّ بَابُهَا ، فَمَنْ أَرَادَ الْعِلْمَ فَلْيَقْتِبَسْهُ مِنْ عَلِىٍّ » « 3 » « 4 » ؛ من شهر دانشم و على دروازه‌آن ، هركس بخواهددانش بجويد ، بايد از على ( ع ) فرا گيرد .

--> ( 1 ) . صدوق ، عيون اخبار الرضا ( ع ) ج 1 ، ص 79 ؛ مجلسى ، بحارالانوار ، ج 40 ، ص 201 ، و در نسخه‌هايى « مفتاحها » آمده است . رك : رحمانى همدانى ، الامام على ( ع ) ص 124 ؛ عُطاردى ، مسند الامام الرضا ( ع ) ، ج 1 ، ص 135 . ( 2 ) . ابن‌عساكر ، تاريخ دمشق ، ص 378 ؛ طبرى ، ذخائر العقبى ، ص 77 ؛ حلّى ، كشف اليقين ، ص 51 ؛ سيوطى ، الجامع الصغير ، ج 1 ، ص 415 ؛ مجلسى بحار الانوار ، ج 40 ، ص 203 و 207 ؛ شرف الدين ، المراجعات ، ص 298 ؛ امينى ، الغدير ، ج 2 ، ص 328 و ج 6 ، ص 80 و ج 7 ، ص 182 . ( 3 ) . شيخ مفيد ، الارشاد ج 1 ص 33 ؛ مجلسى ، بحارالانوار ، ج 40 ، ص 203 . و در بعضى از روايتها آمده است : فمن ارادالمدينة فليأتها من بابها . ( 4 ) . در برخى از منابع اهل سنت اين نوع احاديث ، ضعيف شمرده شده است . ( ر . ك ، سن ترمذى ، ج 5 ، ص 301 ؛ ابن حبان ، كتاب المجروحين ، ج 2 ، ص 94 و . . . ) . البته در برخى از منابع پيشين مانند الغدير و منابعى ديگر چون « رفع الارتياب عن حديث الباب » ، نوشته علوى ، در تصحيح حديث و پاسخ به شبه‌ها ، به خوبى تلاش كرده‌اند .